Φενεός (Συβίστα)

Πανέμορφος οικισμός σε υψόμετρο 920 μέτρων, με τα παλιά πέτρινα σπίτια και το Λαογραφικό του Μουσείο φορτωμένο με μνήμες και παραδόσεις του τόπου. Βρίσκεται στις βόρειες παρυφές της λεκάνης του Φενεού, στις ανατολικές πλαγιές των Αροανίων (Χελμού) και μέχρι το 1928 ονομαζόταν Συβίστα.

Η περιοχή του Φενεού με την εύφορη πεδιάδα του ανήκει στο νομό Κορινθίας. Η περιοχή εκτείνεται σε ένα μεγάλο οροπέδιο σε σχήμα σχεδόν τριγωνικό, στεφανωμένο από πυκνά δασοβουνά, γειτονεύοντας δυτικά με το νομό Αχαΐας και νότια με το νομό Αρκαδίας. Το οροπέδιο του Φενεού κουβαλάει στα σπλάχνα του μεγάλο κομμάτι της Ελληνικής Μυθολογίας. Η εύφορη πεδιάδα ανέκαθεν, το χειμώνα, μετατρεπόταν σε λίμνη, μιας και τα ύδατα που μετέφεραν οι ποταμοί Όλβιος και Δόξας, δεν έβρισκαν διέξοδο στη θάλασσα. Η πεδιάδα αποσυμφοριζόταν μέσω των καταβοθρών, που υπάρχουν στους πρόποδες του Σαϊτά.

Εκτός από την ομώνυμη αρχαία πόλη, στα όρια του δήμου υπάρχει και το ιστορικό μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, πάνω από την τεχνητή λίμνη "Δόξα". Τη λίμνη κυκλώνουν τα Αροάνια όρη και οι κορυφές της Κυλλήνης, ενώ ιδιαίτερη θέση κατέχει και το Παλιομονάστηρο, ο τώρα ονομαζόμενος, Άγιος Φανούριος, στη μέση της λίμνης.

Το μεγαλύτερο μέρος της κοιλάδας του Φενεού καλλιεργείται με σιτηρά και οπωροφόρα, μεταξύ των οποίων υπάρχουν πολλές καρυδιές. Στις γύρω πλαγιές φυτρώνουν έλατα και οι κορυφές των βουνών σκεπάζονται το χειμώνα από άφθονα χιόνια. Μικρά γραφικά χωριά είναι χτισμένα στις άκρες της κοιλάδας. Οι κάτοικοι του Δήμου Φενεού ζουν στην πλειοψηφία τους από τη γεωργία και την κτηνοτροφία τα τελευταία χρόνια όμως παρουσιάζει και ιδιαίτερη τουριστική ανάπτυξη.
 

Τρούφα το υπόγειο διαμάντι
Ο ξενώνας Εύχαρις Φιλόξενον και Αλεξίου σε συνεργασία με την Κλαδοπούλου Παυλίνα και τον Παναγιωτίδη Παναγιώτη, θέλοντας να παντρέψουν μια ευχάριστη απόδραση, με την εκπαίδευση, σας προσκαλούν στις διήμερες που πραγματοποιήθηκαν με θέμα "Τρούφα το υπόγειο διαμάντι", στις 17-18 Φεβρουαρίου 2012. 
Το πρόγραμμα περιλάμβάνε δυο διανυκτερεύσεις με πρωινό σους ξενώνες Εύχαρις Φιλόξενον (Φενεός Κορινθίας) & Αλεξίου (Πανόραμα Φενεού) εκτενή παρουσίαση για την τρούφα και την καλλιέργειά της καθώς και κυνήγι άγριας τρούφας με ειδικά εκπαιδευόμενα τρουφόσκυλα. Πραγματοποιήθηκε ευσιγνωσία με εκλεκτά εδέσματα με πρωτοστάτη την τρούφα. 

Τηλ. επικοινωνίας:
κα Εύχαρις Μπέκα: 27477.70300, 6944768115, www.efharisfiloxenon.gr, info@efharisfiloxenon.gr
Δείτε τη σχετική αφίσα εδώ

Ιστορικά Στοιχεία
Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής ήταν οι Πελασγοί που εμφανίστηκαν εδώ από την προϊστορική κιόλας εποχή. Από το 1900 π.Χ στην περιοχή κατοικούν Αρκάδες ενώ από το 1500 π.Χ οι Αχαιοί δημιουργούν το μυκηναϊκό κέντρο της περιοχής, το οποίο μνημονεύει και ο Όμηρος στην Ιλιάδα. Οι Φενεάτες πήραν μέρος στον Τρωικό πόλεμο με το βασιλιά Αγαπήνορα, γιο του Αγκαίου, και 60 πλοία που τους παραχώρησε ο Αγαμέμνονας.

Στα χρόνια του Παυσανία υπήρχαν ακόμα τα ερείπια του ναού της Τριτώνιας Αθηνάς, που βρισκόταν στην οχυρή ακρόπολη της Φενεού. Στην ίδια ακρόπολη υπήρχε και το χάλκινο άγαλμα του Ιππίου Απόλλωνα, που σύμφωνα με την παράδοση είχε αφιερώσει ο Οδυσσέας. Ο ομηρικός ήρωας έφτασε μέχρι και την περιοχή του Φενεού για να βρει τα χαμένα άλογα του.

Η ιστορία της περιοχής είναι πολύ συγκεχυμένη μέχρι το 1821, όπου πολλού καπεταναίοι και Παλικάρια των χωριών της Φενεού ενώθηκαν με άλλους οπλαρχηγούς και πολέμησαν ενάντια στον εχθρό. Υπάρχουν πολλά έγγραφα και μαρτυρίες που αναφέρονται στη συμμετοχή των Φενεατών στον απελευθερωτικό Αγώνα.

Η ακρόπολη της Αρχαίας Φενεού τοποθετείται κοντά στο σημερινό χωριό Καλύβια, στα βορειοδυτικά κράσπεδα της φενεατικής πεδιάδας. Μετά τις ανασκαφές των ετών 1958-1961 αποκαλύφθηκε ναός αφιερωμένος στον Ασκληπιό, οι διαστάσεις του οποίου είναι 10Χ6,10 μ. και ορθογώνιο βάθρο, πίσω από το οποίο βρέθηκε υπερμέγεθες γυναικείο μαρμάρινο κεφάλι.

Στα βορειοδυτικά κράσπεδα της πεδιάδας του Φενεού και κοντά στα σημερινά Καλυβάκια βρισκόταν η Ακρόπολη του Φενεού και στις ανασκαφές των ετών 1958-1961 ανακαλύφθηκε ο ναός του Ασκληπιού Οι διαστάσεις του ναού είναι 10?6,10 μέτρα με ορθογώνιο βάθρο, πάνω στο οποίο βρέθηκαν δύο πελώρια μαρμάρινα πόδια με σανδάλια μήκους 80 εκατ. το καθένα, ενώ πίσω από το βάθρο βρέθηκε γυναικείο μαρμάρινο κεφάλι ύψους, πάλι, 80 εκατ. Παριστάνουν τον Ασκληπιό και τη Υγεία και χρονολογούνται στα 150 π.Χ.

Το Στάδιο βρισκόταν έξω από την ακρόπολη, όπου ετελούντο τα Ερμαία, προς τιμήν του Ερμή του Κυλλήνιου, καθώς οι Φενεάτες των θεωρούσαν πολιούχο, και ο Ιππόδρομος. Τα Ερμαία ή Έρμαια ήταν αγωνιστικές εορτές, σε μια σειρά από ελληνικές πόλεις, ανάμεσα στις οποίες και ο Φενεός, με γυμνικούς αγώνες και λαμπαδηδοφορίες παίδων κι εφήβων.

Άλλα μνημεία της πόλης ήταν το ιερό της Ελευσίνιας Δήμητρας και σε απόσταση 15 "σταδίων", (περίπου 3 χιλιομέτρων) από το Φενεό, ο ναός της "Θέσμιας" Δήμητρας. Στα βόρεια βρισκόταν ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα, τον οποίο μάλλον δικαιολογεί ο προαναφερθείς μύθος, με μεγάλο βωμό όπου θυσίαζαν προς τιμήν αυτού και της Άρτεμης, αδελφής του. Εκεί υπήρχαν και τα μνήματα των ηρώων Τελαμώνα και Χαλκώδοντα, ενώ αναφέρονται ακόμη οι τάφοι του Ιφικλή, αδελφού του Ηρακλή που τιμούσαν σαν ήρωα, του Ιολάου και του Μύρτιλου, γιου του Ερμή. Στην περιοχή έχουν βρεθεί κατά καιρούς και πολλά νομίσματα από όλες τις ιστορικές περιόδους, ακόμη και τη ρωμαϊκή.

Προς την περιοχή του Αγίου Κωνσταντίνου βρίσκεται η περιοχή των ανασκαφών. Σε δεσπόζουσα θέση βρίσκεται το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου, το οποίο ιδρύθηκε το 14ο αιώνα και κατά τους χρόνους της Επανάστασης του 1821 είχε λειτουργήσει και σαν αρχηγείο της Φιλικής Εταιρείας.

Μυθολογία-Ιστορία
Ο μύθος, λέει πως οι καταβόθρες, είναι έργα του Ηρακλή, ο οποίος έχοντας δεσμούς αίματος με την περιοχή (η προμαμή του, Λαονόμη, ήταν Φενεάτισσα), αποφάσισε να αποξηράνει το έλος, που σχηματιζόταν και να αποδώσει στους κατοίκους το εύφορο έδαφος. Κατασκεύασε λοιπόν μεγάλα κανάλια, τα οποία ακόμα και σήμερα λειτουργούν ικανοποιητικά.

Ένας άλλος μύθος ισχυρίζεται ότι αυτά τα χάσματα, ήταν είσοδοι για το βασίλειο του Άδη και από εκεί κατέβηκε η Δήμητρα στον Κάτω Κόσμο για να αναζητήσει τη μονάκριβη της κόρη, Περσεφόνη. Ο συγκεκριμένος μύθος ίσως και να εξηγεί τη λατρεία της "Κιδαρίας Δήμητρας", στην ευρύτερη περιοχή, η οποία, σαν γιορτή, έμοιαζε με αυτή των Ελευσινίων.

Ένας άλλος μύθος αφορά και πάλι στον Ηρακλή. Στην περιοχή του Φενεού, λέγεται ότι έφτασε μαινόμενος ο ήρωας, μετά την αρπαγή του τρίποδα των Δελφών, προκειμένου να χτίσει δικό του Μαντείο. Ο λόγος ήταν ότι η Πυθία, μετά από εντολή του Φοίβου, αρνήθηκε να του δώσει χρησμό. Εκεί, όμως, τον πρόλαβε ο Απόλλων.
Θεός και ημίθεος τσακώθηκαν έντονα και η διαφορά τους λύθηκε μόνο μετά από παρέμβαση του Δία, αφού και οι δύο πήραν αυτό που ήθελαν. Ο Ηρακλής τον πολυπόθητο χρησμό του και ο Απόλλωνας πίσω τον ιερό τρίποδα του.

Ο Ερμής θεωρείται από τους Φενεάτες "ντόπιος" θεός, μιας και γεννήθηκε στην Κυλλήνη. Μέσα στην Ακρόπολη υπήρχε ναός της Αθηνάς της Τριτωνίας. Κατά τον Παυσανία υπήρχε και άγαλμα του Ιππίου Ποσειδώνα, αφιερωμένο από τον Οδυσσέα. Πάνας.
Ο τραγοπόδαρος θεός Πάνας, γεννήθηκε πάνω στο όρος Κυλλήνη και τον παρομοίαζαν με μορφή πωγωνοφόρου ανθρώπου, αλλά με πόδια τράγου. Ο Αίπυτος ήταν γιος του βασιλιά της Φενεού, Ελάτου και εγγονός του Αρκάδα. Άλλοι τον φέρουν ως βασιλιά της Φενεού, μετά τον πατέρα του, και άλλοι σαν βασιλιά της Κλειτορίας. Το πιθανότερο είναι ότι κατείχε και τα δύο βασίλεια.
Μια μέρα ο Αίπυτος επισκέφθηκε τον αδελφό του Στύμφαλο, που βασίλευε στην Στυμφαλία και πήγαν μαζί για κυνήγι, όπου και τον δάγκωσε ένα μικρό φίδι και πέθανε αμέσως. Επειδή δεν μπορούσαν να τον μεταφέρουν στο Φενεό, λόγω της σήψης που προκαλούσε στον πεθαμένο το δάγκωμα από το συγκεκριμένο φίδι, τον έθαψαν εκεί όπου έγινε το περιστατικό, κοντά στη θέση Τρίκρηνα. Όλα αυτά βέβαια σύμφωνα με το θρύλο και τη μαρτυρία του Παυσανία, που παραπέμπει στον Όμηρο και τα λεγόμενα για ένα τάφο, ο οποίος όμως δεν τον εντυπωσίασε, αν και υποτίθεται ότι αφορούσε βασιλιά.
Σε κάποιο λόφο υπήρχε και ο τάφος του Ιφικλή αδελφού του Ηρακλή, τον οποίο και οι Φενεάτες τιμούσαν σαν ήρωα.

Μνημεία
Η ακρόπολη της αρχαίας Φενεού βρίσκεται κοντά στο σημερινό χωριό Αρχ. Φενεός (Καλύβια), στα βορειοδυτικά κράσπεδα της φενεάτικης πεδιάδας, η οποία και ανασκάφθηκε γύρω στα 1958-1961. Στο λόφο υπάρχουν λείψανα πολυγωνικού τείχους και αμέσως νότια βρίσκεται μικρότερος λόφος στην ανατολική πλαγιά του οποίου ανασκάφθηκε το ιερό. Υποτίθεται πως είχε πάρει αυτή τη μορφή μετά το 146 π.Χ οπότε επιβεβαιώνεται και η παρουσία έντονης καλλιτεχνικής δραστηριότητας. Ο ναός που αποκαλύφθηκε σύμφωνα με τις επιγραφές, ήταν αφιερωμένος στον Ασκληπιό.
Στην ίδια θέση υπήρχε παλιότερο ιερό, όπως φαίνεται από μια γωνία οικοδομήματος που αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια τομής σε άλλο σημείο, χαμηλότερα από τα ανασκαφθέντα θεμέλια. Οι διαστάσεις του ναού είναι 10Χ6Χ10 μέτρα και στο βάθος βρέθηκε ορθογώνιο βάθρο διαστάσεων 4,81Χ2.95μ χτισμένο με μεγάλους ορθογώνιους λίθους πάνω στο οποίο διατηρείται επιγραφή. Πάνω στο βάθρο βρέθηκαν δύο πελώρια μαρμάρινα πόδια, με σανδάλια, μήκους 80 εκατ. το καθένα και κομμάτια από άλλα δύο πόδια, αυτή τη φορά χωρίς σανδάλια και μικρότερων διαστάσεων, εξίσου υπερφυσικών όμως.
Πίσω από το βάθρο βρέθηκε γυναικείο μαρμάρινο κεφάλι ύψους, πάλι, 80 εκατ. Φαίνεται πως τα ευρήματα αποτελούν τα απομεινάρια από άγαλμα του Ασκληπιού-καθιστός με διαστάσεις τριπλάσιες του κανονικού- και την, πιθανώς, Υγεία, όρθια στο πλάι του, με διαστάσεις διπλάσιες του κανονικού.
Φαίνεται πως όλη η σύνθεση πάνω στο βάθρο ήταν έργο του Αττάλου, και αποτελούνταν από δύο ακρόλιθα αγάλματα, καθώς βρέθηκαν και δάκτυλα χεριών. Ο Άτταλος, ο οποίος εργαζόταν γύρω στο 150 π.Χ στο Άργος, φαίνεται πως με την πτώση της Κορίνθου μετέβη στο Φενεό, το Άργος ως συμμαχική Αχαϊκή πόλη, πιθανόν αντιμετώπισε κρίση στην οικονομική και καλλιτεχνική ζωή. Το μαρμάρινο κεφάλι που βρέθηκε με διατηρημένα τα ένθετα μάτια του θα πρέπει να άνηκε στην Υγεία.
Ο κορμός και των δύο αγαλμάτων ήταν ξύλινος και μόνο τα κεφάλια, τα χέρια και τα πόδια ήταν μαρμάρινα προσαρμοσμένα στους κορμούς. Ο χώρος μπροστά από το πελώριο αγαλμάτινο σύνταγμα έφερε ψηφιδωτό στο δάπεδο και σε μικρή απόσταση μπροστά από το ιερό βρέθηκε μαρμάρινη τράπεζα προσφορών. Το ψηφιδωτό αποτελούνταν από τέσσερα διακοσμητικά θέματα που σχημάτιζαν ορθογώνια, περικλειόμενα καθένα από ένα μεγαλύτερο. Στο κέντρο αυτών των τετραγώνων υπήρχε μικρός βωμός.
Δεν έχουμε καμία πληροφορία για τη χρησιμότητα του χώρου που βρισκόταν στα νότια του ναού του Ασκληπιού, μια τομή στην προέκταση του δυτικού τοίχου αποκάλυψε μεγάλο κτιστό πεσσό, και τίποτα άλλο.
Το Στάδιο, όπου ετελούντο τα Έρμαια προς τιμήν του Ερμή του Κυλλήνιου, καθώς οι Φενεάτες των θεωρούσαν πολιούχο, βρισκόταν έξω από την ακρόπολη, καθώς και ο Ιππόδρομος. Τα Ερμαία ή Έρμαια ήταν αγωνιστικές εορτές, σε μια σειρά από ελληνικές πόλεις, ανάμεσα στις οποίες και ο Φενεός, με γυμνικούς αγώνες και λαμπαδηδοφορίες παίδων κι εφήβων.
 

Αλλα μνημεία της πόλης ήταν το ιερό της Ελευσίνιας Δήμητρας και σε απόσταση 15 "σταδίων", (περίπου 3 χιλιομέτρων) από το Φενεό, ο ναός της "Θέσμιας" Δήμητρας. Στα βόρεια βρισκόταν ο ναός του Πυθίου Απόλλωνα, τον οποίο μάλλον δικαιολογεί ο προαναφερθείς μύθος, με μεγάλο βωμό όπου θυσίαζαν προς τιμήν αυτού και της αδελφής του, Αρτεμης.
Εκεί υπήρχαν και τα μνήματα των ηρώων Τελαμώνα και Χαλκώδοντα, ενώ αναφέρονται ακόμη οι τάφοι του Ιολάου και του Μύρτιλου, γιου του Ερμή. Στην περιοχή έχουν βρεθεί κατά καιρούς και πολλά νομίσματα από όλες τις ιστορικές περιόδους, ακόμη και τη ρωμαϊκή. Ανάμεσα σε αυτά αργυρά νομίσματα που απεικόνιζαν τη Μαία και τον Ερμή καθώς και άλλο με τον Ερμή να κρατά στα χέρια του τον μικρό Αρκάδα.
Μια τρίτη εκδοχή των νομισμάτων παρουσιάζει τον Ερμή να κρατά στο ένα του χέρι κηρύκειο και στο άλλο βαλάντιο. Στα χρόνια του Παυσανία υπήρχαν ακόμα τα ερείπια του ναού της Τριτώνιας Αθηνάς, που βρισκόταν στην οχυρή ακρόπολη της Φενεού.

Πηγή: Δήμος Φενεού
Φωτογραφίες: Ιωάννα Παραβάλου